Coğrafi mövqeyi

Rаyоnun ərаzisi 1890 kv.km. Rаyоndа 1 şəhər, 1 qəsəbə, 48 kənd vаrdır.

Rayon Kür-Аrаz оvаlığı, Mil düzünün şimalı və Muğаn düzündə yerləşməklə qərbdən İran dövləti ilə həmsərhəddir. Relyefi düzənlikdən ibarət olmaqla ərazinin səthi şimalı-şərqə və şərqə doğru meyillidir. Ərazisinin çox hissəsi okean səviyyəsindən aşağıdır. Yayı quraq keçən mülayim isti, yarımsəhra və quru çöl iqlimi var. Orta temperatur yanvar ayında 1,60C, iyul ayında isə 26,10C-dir. İllik yağıntının miqdarı 300 mm-dir. Rayonun Şimal sərhəddi boyunca Kür çayı, mərkəzi hissəsindən Araz çayı axır. Rayonda boz-çəmən, qismən boz və çəmən boz torpaqları yayılmışdır, bitki örtüyü yarımsəhra tiplidir. Ərazidə neft-qaz və qum-çınqıl kimi təbii faydalı qazıntılar vardır. Yayı quraq keçən, mülayim isti yarımsəhra və quru çöl iqlimi vardır. Bakı şəhərindən 220 km məsafədə yerləşir.

Əhalin sayı 01.01. 2026-cı il vəziyyətə əhalin sayı  133019 nəfər  olmuşdur

1. Coğrafi Mövqeyi və Sərhədləri

İmişli rayonu Azərbaycan Respublikasının mərkəzi-cənub hissəsində, Mil-Muğan düzündə yerləşir. Rayon olduqca strateji və xüsusi geosiyasi mövqeyə malikdir.

• Sərhəd Ölkəsi: İmişli rayonu cənubdan birbaşa İran İslam Respublikası ilə həmsərhəddir. Bu sərhəd xətti boyunca Araz çayı axır.
• Qonşu Rayonları: Rayon ölkə daxilində şimaldan Zərdab və Kürdəmir, şərqdən Sabirabad və Biləsuvar, qərbdən isə Beylaqan və Saatlı rayonları ilə əhatə olunub.

2. Ərazi Quruluşu və Relyefi

İmişli rayonunun ümumi sahəsi təxminən 1890 km2 təşkil edir. Ərazinin relyefi olduqca özünəməxsusdur:

• Düzənlik Relyef: Rayon demək olar ki, tamamilə düzənlik və ovalıqdan ibarətdir. Ərazinin böyük hissəsi okean səviyyəsindən aşağıda (Xəzər dənizi səviyyəsinə yaxın və mənfi relyef formalarında) yerləşir.
• Su Hövzələri və Çaylar: Rayonun coğrafi simasını müəyyən edən ən mühüm amil çaylardır. Azərbaycanın iki böyük çayı — Kür və Araz çayları İmişli ərazisindən keçir. Kür çayı rayonun şimal sərhədini, Araz çayı isə cənub (İranla olan) sərhədini və mərkəz hissəsini kəsir. Həmçinin rayon ərazisində məhsuldar torpaqların suvarılmasında mühüm rol oynayan Baş Mil-Muğan kollektoru və müxtəlif suvarma kanalları mövcuddur. İmişlidə Sarısu gölünün də bir hissəsi yerləşir ki, bu da bölgənin ekosisteminə böyük təsir göstərir.

İmişli rayonunun coğrafi mövqeyi, ərazi quruluşu, iqlimi və qonşuları haqqında geniş və müfəssəl məlumatı aşağıda diqqətinizə çatdırıram:

1. Coğrafi Mövqeyi və Sərhədləri

İmişli rayonu Azərbaycan Respublikasının mərkəzi-cənub hissəsində, Mil-Muğan düzündə yerləşir. Rayon olduqca strateji və xüsusi geosiyasi mövqeyə malikdir.

• Sərhəd Ölkəsi: İmişli rayonu cənubdan birbaşa İran İslam Respublikası ilə həmsərhəddir. Bu sərhəd xətti boyunca Araz çayı axır.
• Qonşu Rayonları: Rayon ölkə daxilində şimaldan Zərdab və Kürdəmir, şərqdən Sabirabad və Biləsuvar, qərbdən isə Beylaqan və Saatlı rayonları ilə əhatə olunub.

2. Ərazi Quruluşu və Relyefi

İmişli rayonunun ümumi sahəsi təxminən 1890 km2 kmt əşkil edir. Ərazinin relyefi olduqca özünəməxsusdur:

• Düzənlik Relyef: Rayon demək olar ki, tamamilə düzənlik və ovalıqdan ibarətdir. Ərazinin böyük hissəsi okean səviyyəsindən aşağıda (Xəzər dənizi səviyyəsinə yaxın və mənfi relyef formalarında) yerləşir.
• Su Hövzələri və Çaylar: Rayonun coğrafi simasını müəyyən edən ən mühüm amil çaylardır. Azərbaycanın iki böyük çayı — Kür və Araz çayları İmişli ərazisindən keçir. Kür çayı rayonun şimal sərhədini, Araz çayı isə cənub (İranla olan) sərhədini və mərkəz hissəsini kəsir. Həmçinin rayon ərazisində məhsuldar torpaqların suvarılmasında mühüm rol oynayan Baş Mil-Muğan kollektoru və müxtəlif suvarma kanalları mövcuddur. İmişlidə Sarısu gölünün də bir hissəsi yerləşir ki, bu da bölgənin ekosisteminə böyük təsir göstərir.

3. İqlimi və Təbii Şəraiti

İmişli rayonu Kür-Araz ovalığı üçün xarakterik olan iqlim xüsusiyyətlərinə malikdir:

• İqlim Tipi: Ərazidə əsasən quru subtropik, yəni mülayim isti, quru çöl və yarımsəhra iqlimi hakimdir.
• Temperatur Rejimi: Yay ayları olduqca isti və quru keçir. İyul-Avqust aylarında temperatur çox vaxt 40°C-ni ötür. Qış ayları isə mülayim keçir, güclü şaxtalar və davamlı qar örtüyü nadir hallarda müşahidə olunur (yanvar ayının orta temperaturu 2°C ilə 4°C arasında dəyişir).
• Yağıntılar: Rayon yağıntıların az düşdüyü bölgələrdəndir. İllik yağıntının miqdarı təxminən 250-350 mm civarındadır. Yağıntıların böyük hissəsi yaz və payız aylarına təsadüf edir. Oxşar iqlim şəraiti burada süni suvarma əkinçiliyinin (pambıqçılıq, taxılçılıq, heyvandarlıq) inkişafını məcburi və eyni zamanda effektiv edir.

4. Təsərrüfatı və Təbii Sərvətləri

Düzənlik relyef, bol günəş enerjisi və çayların mövcudluğu İmişlini mühüm kənd təsərrüfatı və sənaye mərkəzlərindən birinə çevirmişdir:

• Torpaq Örtüyü: Ərazidə əsasən boz-çəmən, boz və allüvial-çəmən torpaqlar yayılmışdır. Bu torpaqlar düzgün suvarıldıqda yüksək məhsuldarlıq verir.
• Faydalı Qazıntıları: Rayonun yerqatı sərvətlərindən ən mühümü neft və qaz yataqlarıdır (Muradxanlı yatağı və s.). Bundan başqa, tikinti materialları (qum, çınqıl, gil) ehtiyatları da mövcuddur.
• İqtisadiyyatın Gücü: Rayon həm də regionun ən böyük sənaye müəssisələrindən biri olan İmişli Şəkər Zavodu ilə tanınır ki, bu da rayonun həm aqrar, həm də sənaye potensialını xeyli artırır.

4. Ərazi Bölgüsünün Coğrafi Xüsusiyyətləri

Rayonun yaşayış məntəqələrinin paylanması coğrafi amillərlə sıx bağlıdır:

• Arazboyu zonası: Kəndlərin böyük bir hissəsi Araz çayı boyunca və tarixi Muğan düzündə yerləşir. Bu ərazilərdə torpaqlar daha məhsuldar olduğundan əhali sıxlığı yüksəkdir.
• Şimal zonası: Kür çayına yaxın olan kəndlər isə daha çox heyvandarlıq və taxılçılıqla məşğul olan əraziləri əhatə edir.

İmişli rayonunun inzibati bölgüsü tamamilə daxili iqtisadiyyatın (əsasən pambıqçılıq, heyvandarlıq və şəkər istehsalı) effektiv idarə olunmasına və əhalinin dövlət xidmətlərinə rahat çıxışının təmin edilməsinə yönəlmişdir.

İmişli rayonunun inzibati-ərazi quruluşuna 1 şəhər, 2 qəsəbə və 48 kənd olmaqla cəmi 50 yaşayış məntəqəsi daxildir. Bu məntəqələr 29 inzibati-ərazi dairəsi üzrə qruplaşdırılıb.